NUÔI NHỐT HAY NUÔI THẢ!
Nước chảy thì tìm được đường. Cây có khoảng trời thì vươn được cành. Nuôi một đứa trẻ, có lẽ cũng cần biết lúc nào nên nắm tay, lúc nào nên mở tay.
Năm nay con gái tôi vào lớp 10. Nhớ ngày cháu chuẩn bị lên lớp 6, nghe trường triển khai toàn bộ lớp tiên tiến, vợ chồng tôi quyết định chuyển con về trường phường, học lớp thường ở trường Bến Thuỷ cũ. Bạn bè có người hỏi: sao đang ở trường điểm lại chuyển đi? Có môi trường tốt hơn, sao không để con tiếp tục?
Tôi hiểu lòng tốt trong câu hỏi ấy. Buổi sáng học văn hoá, buổi chiều học tiếng Anh, tin học, thể thao, nhạc, vẽ… Một ngày được sắp đặt đầy đủ. Nhưng đầy đủ điều người lớn muốn, chưa chắc đã còn đủ khoảng trống cho điều trẻ muốn.
Tôi hỏi con: “Con muốn được nuôi nhốt hay nuôi thả?” Cháu hỏi hai cách ấy khác nhau thế nào. Tôi bảo: “Nuôi nhốt là sáng chiều đều ở trường, học và chơi theo chương trình. Nuôi thả là sáng đến trường, chiều có thời gian tự học, tự chơi, lựa chọn việc mình thích.” Con chọn nuôi thả. Tôi cười, rồi cũng tự nhắc mình: đã cho con chọn thì phải học cách tin con.
Trẻ cần học, cũng cần chơi. Cần người hướng dẫn, cũng cần những lúc tự tìm đường. Tôi muốn con học một môn vì thấy lòng mình vui khi học; gặp một người thầy vì yêu cách thầy sống với nghề; bước vào một nhóm bạn vì tìm được sự sẻ chia. Ngoài cổng trường còn có những sân chơi, những con người, những điều chưa được viết thành giáo án. Tôi muốn con dần biết thế giới ấy, bằng đôi chân của mình.
Trong chương 28 của Đạo Đức Kinh, Lão Tử nói đến việc trở về với trẻ thơ, trở về với “phác” — sự mộc mạc, nguyên sơ như gỗ chưa đẽo. Nghĩ về chuyện nuôi con, tôi thấy lời ấy nhắc mình bớt vội. Gỗ chưa đẽo còn nhiều khả năng. Đẽo thành một vật rồi, nó mang công dụng của vật ấy. Một đứa trẻ cũng có bao nhiêu khả năng đang chờ lớn lên; nếu người lớn quá sớm định hình tất cả, có khi điều được hoàn thành là mong muốn của cha mẹ, còn điều bị mất đi là tiếng nói riêng của con.
Tôi hiểu “phản phác” trong việc làm cha là giữ cho con sự hồn nhiên, lòng tò mò, khả năng vui với những điều giản dị. Học để hiểu, chơi để sống, làm vì thấy có ý nghĩa. Biết thành tích có giá trị, vẫn giữ lòng bình thản trước hơn thua. Biết mình có thể dẫn đường, vẫn đủ mềm để nghe một đứa trẻ nói: “Con muốn đi lối này.”
Bốn năm học ở trường phường, con có những chuyện vui buồn tuổi học trò, có lúc lo bài vở, có lúc vướng chuyện bạn bè. Tôi không thấy một tuổi thơ hoàn hảo. Tôi thấy một đứa trẻ khá thoải mái, thích chơi, thích tham gia hoạt động, biết chia sẻ và dần biết tự lo việc học. Nay sang môi trường mới, cháu vẫn giữ liên lạc với bạn cũ, vẫn gặp nhau khi rảnh, vẫn chơi thể thao mỗi chiều. Có những điều lớn lên rất lặng, chẳng hiện trên bảng điểm, nhưng nhìn cách con sống với bạn bè thì nhận ra.
Vậy thả đến đâu để con được an toàn?
Dòng nước cần bờ. Cái cây cần đất. Tự do của trẻ cũng cần một nền vững: những giới hạn rõ ràng, thử thách vừa sức và người lớn có mặt khi cần. Con được lựa chọn, đồng thời học cách chịu trách nhiệm với lựa chọn ấy. Phạm vi tự do rộng dần theo khả năng tự chăm sóc và giữ lời của con.
Khi vòng tròn của con mở rộng, cha mẹ cũng cần mở rộng sự hiểu biết của mình. Biết con chơi với ai, đi đâu, tham gia việc gì; làm quen với bạn của con, lắng nghe những câu chuyện của chúng. Muốn con nói thật, trước hết phải để con thấy rằng sự thật của nó có chỗ được đón nhận. Có những buổi trò chuyện cần nghe nhiều hơn hỏi, hiểu nhiều hơn phán.
Người làm cha mẹ có lúc phải đứng vững như bờ đất, có lúc phải mềm như nước. Vững để con biết đâu là giới hạn. Mềm để con còn muốn trở về.
Càng nhìn con lớn, tôi càng thấy mình cũng phải học cách nhỏ lại: bớt một lời áp đặt, thêm một lần lắng nghe; bớt sợ con khác mình, thêm lòng tin vào điều đang nảy nở trong con. Chăm gốc, giữ đất, chừa khoảng trời. Rồi kiên nhẫn nhìn cây lớn theo dáng của cây.
QUANG HÒA
Quản trị viên CỘNG ĐỒNG CHA MẸ TÍCH CỰC — Gỡ rối & chia sẻ.
Comments
Post a Comment