(Hay bí quyết nuôi dưỡng giúp con trẻ hạnh phúc và thành đạt)
Lão Tử trong Đạo Đức Kinh có nói: “Thượng thiện nhược thủy, thủy thiện lợi vạn vật nhi bất tranh.” Bậc chí thiện như nước. Nước ở chỗ thấp, không tranh, không khoe, mà rốt cuộc không gì thắng được. Cái mạnh của nước là cái mạnh không lộ. Cái bền của nước là cái bền âm thầm.
Gia tộc cũng vậy. Mạnh không phải vì chưa từng có xung đột. Mạnh là vì qua xung đột mà không tan. Qua nghịch cảnh mà không lìa. Biết thuận theo lẽ phải mà hóa giải, ấy là biết giữ Đạo trong nhà.
Nhìn lại thời Trần Hưng Đạo và triều Nhà Trần, ta càng rõ lẽ ấy. Trong một dòng tộc từng có mối hiềm khích sâu xa, từng có chuyện không thể gọi là nhỏ nhặt. Anh em bất hòa. Vua và thân phụ vị quốc công mang mối thù chưa dứt. Những nghi kỵ ấy, nếu để mặc, đủ làm rạn nứt gốc rễ.
Đó là lửa cháy trong nhà.
Nhưng lửa ấy không thiêu rụi họ. Vì họ biết dừng ở chỗ nên dừng. Biết buông ở chỗ nên buông. Buông cái tư để giữ cái công. Buông thù riêng để giữ xã tắc.
Ba lần giặc Nguyên Mông tràn xuống, Nhà Trần cùng quân dân Đại Việt không chỉ thắng bằng binh lực. Cái làm nên sức mạnh chính là lòng người còn quy về một mối. Mà lòng người sở dĩ còn, vì gốc chưa mục.
Nếp Nhà ấy không phải tự nhiên mà có. Nó được kết thành bởi những nguồn vốn tích lũy qua nhiều đời, âm thầm mà bền bỉ.
Trước hết là Vốn Con người, gồm sức khỏe thân và tâm (trí tuệ cảm xúc). Thân phải vững thì mới gánh nổi phong ba. Tâm phải tĩnh thì mới dung được điều trái ý. Người không tự thắng được mình thì khó mà giữ được người khác. Đồng cảm, tha thứ, bao dung ấy không phải nhu nhược, mà là cái cường của người hiểu Đạo. Gia đình suy kiệt thể chất, xao động tinh thần, thì một lời nặng cũng thành vết nứt. Rèn thân cho khỏe, rèn tâm cho sâu, ấy là lo cái gốc.
Kế đến là Vốn Quan hệ. Vốn quan hệ bao gồm vốn quan hệ gia tộc và vốn quan hệ xã hội. Một dòng họ không lớn vì của cải nhiều, mà vì nghĩa tình còn dày. Cách đối đãi trong nội tộc và ngoài xã hội mới là thước đo bền vững. Trẻ nhỏ phải được dạy sống chung, làm chung, va chạm rồi học cách hóa giải. Không tránh mâu thuẫn, nhưng cũng không nuôi oán hờn. Không khích tâm thắng thua, mà khơi dậy tinh thần cùng tiến. Giữ được hòa khí trong gia đình, giữ được lòng người trong thiên hạ chính là chốn dung thân tốt nhất cho con cháu đời sau.
Sau cùng là Vốn Tầm nhìn, cái chí hướng chung của cả dòng họ. Tâm hồn trẻ nhỏ cần được nuôi bằng sự cho đi. Người chỉ biết nhận, lớn lên khó đặt cái chung lên trên cái riêng. Như John D. Rockefeller - tỷ phú dầu lửa Hoa Kỳ - thuở thiếu thời tuy chưa giàu có, vẫn được dạy dành một phần nhỏ để làm việc thiện. Cái nhân gieo thuở nhỏ, về sau thành cây lớn. Người biết bớt tham thì lòng nhẹ. Lòng nhẹ thì nhà yên.
Vốn Vật chất như tiền bạc, ruộng đất, nếu không có ba nguồn vốn trên nâng đỡ, rốt cuộc cũng thành mối tranh đoạt. Giữ tài mà quên Đạo, sớm muộn cũng loạn. Giữ được lòng người, ấy mới là cái lợi lâu dài. Vậy nên dùng của cải vật chất để xây dựng và phát huy cái lợi là vốn con người, quan hệ và chí hướng của dòng họ ấy mới là lẽ Đạo ở đời, ấy mới là giữ cho gia phong bền vững, dòng họ trường tồn cùng đất nước.
Giữ Nếp Nhà không phải giữ uy quyền của một người, cũng không phải giữ cái vẻ yên lặng bề ngoài. Giữ Nếp Nhà là giữ cho dòng chảy trong nhà được thông suốt, mềm mà bền, như nước thuận theo Đạo.
Gia đình nào cũng có lúc chao đảo. Dòng họ nào cũng có người lầm lỡ. Điều đáng sợ không phải là có sai. Điều đáng sợ là vì một nhánh cong mà nỡ chặt cả gốc.
Nước mềm mà thấm lâu. Người biết mềm mới giữ được bền.
Giữ Nếp Nhà, suy cho cùng, là giữ cho Đạo còn ở giữa nhà, giữa những biến thiên không sao tránh khỏi của đời người.
Comments
Post a Comment