KuangHoa97

  KHI CHA MẸ “KHOÁN” GIÁO DỤC – CON TRẺ PHẢI TỰ VẬT LỘN Hôm qua, con trai tôi báo tin dữ: người bạn thân – cũng là “kế hoạch ở trọ chung” tại Đà Nẵng – đã trượt tốt nghiệp trung cấp. Tất cả chuẩn bị: phòng trọ, kế hoạch học tập, ước mơ một năm cùng nhau… bỗng tan vỡ. Chúng tôi tìm hiểu nguyên nhân. Hóa ra, ngay từ đầu khi bước vào trung cấp, bạn nhỏ đã thấy chông chênh: phương pháp học khác, thầy cô khác, bài vở khó hơn. Thay vì có người đồng hành tháo gỡ, em chọn cách đi làm thêm để lấp khoảng trống chán nản. Rồi cuốn theo công việc, thời gian học vơi dần, môn chuyên ngành không theo kịp, và cuối cùng… thất bại ngay ở kỳ thi tốt nghiệp. Điều đáng nói là ở lứa tuổi 15–16, các em bước vào giai đoạn bản lề của cuộc đời: tâm sinh lý thay đổi mạnh, dễ dao động, dễ nản lòng nhưng cũng đầy tiềm năng phát triển. Đây là tuổi mà một lời động viên kịp lúc có thể vực dậy cả tương lai, nhưng một khoảng trống tình cảm cũng đủ khiến trẻ sa vào lạc hướng. Và chỉ có môi trường gia đình ấm áp, gắn ...

  Sự việc học sinh lớp 7 túm tóc, ấn đầu cô giáo ở Trường THCS Đại Kim, Hà Nội những ngày qua khiến dư luận bàng hoàng. Nhiều người đặt câu hỏi: vì sao một đứa trẻ tuổi thiếu niên lại có thể hành xử cực đoan như vậy? Tôi thì nhớ đến vài câu chuyện gần đây, khi cha mẹ thay đổi cách ứng xử, kết quả lại khác hẳn. Câu chuyện 1: Một người bạn kể, con trai đang học lớp 10 tiết lộ sẽ đi xe máy từ Tuyên Quang xuống Hà Nội xem diễu binh 2/9 cùng bạn bè. Anh lo lắng, định cấm ngay. Tôi hỏi: “Nếu cấm, liệu nó vẫn đi không?” Anh suy nghĩ rồi thừa nhận: “Chắc là có.” Tôi khuyên: đừng cấm, hãy lắng nghe. Hãy nói với con: “Bố trân trọng tinh thần yêu nước, lòng tự hào dân tộc của con. Nhưng bố cũng có nhu cầu: mong con an toàn. Con có giải pháp nào vừa thỏa niềm vui, vừa giữ an toàn?” Tôi dặn anh phân tích rõ: lái xe khi chưa đủ tuổi là vi phạm luật, nguy cơ tai nạn rất lớn. Sau cùng, anh gợi ý một phương án dung hòa: cả nhà sẽ cùng đi bằng ô tô. Quan trọng nhất: anh để con tự chọn. Sáng 2/9, anh...

  Nuôi con không phải lúc nào cũng là cấm đoán hay buông thả. Bí quyết nằm ở việc vẽ cho con một vòng tròn an toàn nơi con được tự do khám phá nhưng vẫn có giới hạn rõ ràng. “Vòng tròn an toàn” – nghệ thuật nuôi dạy con bình an Nuôi con bình an không đồng nghĩa với việc kiểm soát từng bước chân, nhưng cũng không có nghĩa là thả con muốn gì làm nấy. Điều quan trọng là cha mẹ biết tạo cho con một vòng tròn an toàn (cả về thể chất lẫn tinh thần) và vòng tròn đó mở rộng dần theo từng giai đoạn phát triển. Ở mỗi độ tuổi, vòng tròn ấy lại khác nhau: Khi con mới sinh, vòng tròn chỉ là chiếc nôi, căn phòng, nơi loại bỏ mọi vật nguy hiểm nhỏ, nhọn, dễ gây hóc... Khi con tập đi, vòng tròn là cả ngôi nhà, cha mẹ phải chú ý đến điện, bếp, bể nước, góc bàn... Khi con vào cấp 1, vòng tròn là trường lớp, sân chơi nơi con học cách giao tiếp, hợp tác... Khi con lên cấp 2, vòng tròn mở rộng ra bạn bè, kể cả bạn khác giới.... Ví dụ, khi con tôi bước vào cấp 2: Thay vì nói “Chỉ được chơi với bạn tốt, ...

Câu chuyện một học sinh lớp 7 có hành vi bạo lực với cô giáo tại trường THCS Đại Kim, Hà Nội gần đây khiến dư luận xôn xao, chia thành nhiều luồng ý kiến trái chiều: phê phán em học sinh hay tìm cách lý giải, bảo vệ. Để hiểu đúng bản chất, thay vì chỉ nhìn vào hành động bên ngoài, ta cần đi sâu hơn: Điều gì đang thực sự diễn ra trong não bộ tuổi teen? 1. Bộ não tuổi teen – “chiếc xe Ferrari chưa từng chạy thử” Não người phát triển dần từ sau ra trước. Đến giai đoạn thiếu niên (khoảng 12–14 tuổi), phần Thuỳ trán, trung tâm xử lý quan trọng nhất của não mới bắt đầu hoàn thiện. Đây là “bộ chỉ huy” chịu trách nhiệm phân tích tình huống, so sánh khả năng, dự đoán hậu quả và đưa ra quyết định. Nhưng vì chưa được “tập dượt” nhiều, trẻ rất dễ đưa ra những quyết định sai lầm, nông nổi. Đó là lý do vì sao chúng ta thường thấy các em thay đổi thất thường: khi thì ngoan ngoãn, lúc lại bướng bỉnh, phản ứng mạnh mẽ ngoài dự đoán. Ví von đơn giản: bộ não tuổi teen giống như một chiếc Ferrari mới tinh...

Gần đây, một giám đốc Microsoft bị chỉ trích vì khuyên nhân viên bị sa thải nên tâm sự với ChatGPT để giải tỏa. Ở Idaho (Mỹ), Travis – 43 tuổi – tin rằng ChatGPT đã "thức tỉnh tâm linh" của anh. Chatbot gọi anh là “người mang ánh sáng” và “sứ giả dẫn đường”. Vợ anh lo lắng điều đó sẽ phá vỡ cuộc sống gia đình 14 năm hạnh phúc. Vấn đề không nằm ở AI – mà ở cách ta sử dụng nó. Tôi cho rằng: ChatGPT nên là công cụ hỗ trợ cho các chuyên gia tâm lý, không phải là “người bạn đồng hành tâm lý” cho người đang tổn thương. Người sử dụng cần có kiến thức để kiểm chứng, phản biện – đặc biệt trong các chủ đề nhạy cảm. Với trẻ em hoặc người trầm cảm, để họ giao tiếp sâu với chatbot là vô cùng nguy hiểm. Trẻ chưa đủ khả năng phản biện, rất dễ chìm đắm vào thế giới ảo, tìm kiếm sự thấu hiểu từ chatbot và từ chối giao tiếp ngoài đời thực – nơi không ai “ngọt ngào bằng AI”. Từng nghiên cứu về tâm lý học và khoa giải phẫu học cũng như thực tế hỗ trợ một số trường hợp trầm cảm, khủng hoảng tâm ...

Đó là câu hỏi đầu tiên bật ra trong tôi sau khi đọc xong cuốn tự truyện "Sinh năm 1972 – Khát vọng sống" của anh Nguyễn Cảnh Bình. Cảm giác u ám, bất lực bao trùm gần như toàn bộ nửa đầu cuốn sách – từ những ký ức nghèo khó, thiếu thốn trong sinh hoạt và học hành, đến những thất bại trong sự nghiệp học tập, rồi cả lúc túng thiếu, bị từ chối trong công việc khi anh bỏ việc để viết bản Hiến pháp Mỹ. Những trang đầu của cuốn sách dường như phủ một lớp sương mờ ảm đạm. Dẫu có những khoảnh khắc le lói ánh sáng hy vọng, chúng cũng nhanh chóng bị dập tắt bởi thực tại khắc nghiệt. Đến lần đọc thứ hai, khi đọc kỹ hơn để viết bài review này, tôi phát hiện ra ở trang 111, anh từng thừa nhận: “Đôi khi tôi mong mình có thể chết đi”. Vậy điều gì đã ngăn anh hành động dại dột? Liệu có một “bí kíp” nào trong cách giáo dục gia đình giúp anh vượt qua khủng hoảng ở tuổi đôi mươi? Điều gì đã giúp anh, dù túng thiếu và chịu nhiều áp lực thành công, vẫn lựa chọn con đường tiến thân đầy nhân văn và...